Kích thước đàn mandolin – Hướng dẫn chi tiết cho người mới bắt đầu

Bạn đang tìm hiểu về đàn mandolin và muốn biết kích thước của chúng có khác nhau không? Câu trả lời là có! Đàn mandolin có nhiều kích thước khác nhau, mỗi loại phù hợp với phong cách chơi và thể loại âm nhạc riêng. Trong bài viết này, Việt Thanh Music Center sẽ giúp bạn hiểu rõ về từng kích cỡ đàn mandolin, loại nào phù hợp nhất cho người mới, mức giá hợp lý nhất và từng loại mandolin sẽ phù hợp với dòng nhạc nào.

Các kích thước đàn mandolin

Đàn mandolin có nhiều kích thước khác nhau, tùy thuộc vào loại đàn và cấu trúc thân đàn. Kích thước của đàn mandolin được đo bằng độ dài scale – tức là khoảng cách từ lược đàn (nut) đến ngựa đàn (bridge). Mỗi dòng mandolin sẽ có độ dài scale riêng, giúp bạn dễ dàng phân biệt giữa các loại đàn.

Độ dài scale trung bình của một cây đàn mandolin tiêu chuẩn là khoảng 14 inch tương đương 35,5 cm. Tuy nhiên, trên thực tế, kích thước của đàn mandolin có thể dao động từ 13 inch đến 16 inch. Bên cạnh đó, các thành viên khác trong gia đình mandolin cũng có sự khác biệt về kích thước, cụ thể như sau:

– Mandola: Độ dài scale dao động từ 40cm đến 43cm, một số mẫu có thể lên tới 51cm.

– Octave Mandolin: Thường có độ dài scale từ 48cm đến 56cm, lớn hơn mandolin tiêu chuẩn.

– Bouzouki: Loại đàn có nguồn gốc từ Hy Lạp này có độ dài scale từ 48cm đến 68 cm, mang đến âm thanh sâu và ấm hơn.

– Mandocello: Đây là nhạc cụ lớn nhất trong họ mandolin, với độ dài scale trung bình từ 60cm đến 66cm, tạo ra âm trầm mạnh mẽ và ấn tượng.

Mỗi kích thước mandolin sẽ phù hợp với những nhu cầu chơi nhạc khác nhau. Vì vậy, việc hiểu rõ kích thước đàn sẽ giúp bạn dễ dàng chọn được loại mandolin phù hợp với phong cách và thể loại nhạc mà bạn yêu thích.

Các loại đàn mandolin phổ biến

Cũng giống như nhiều nhạc cụ khác, đàn mandolin có nhiều kiểu dáng khác nhau, mỗi loại đều có nguồn gốc từ thời kỳ Trung Cổ.

Ngày nay, hai loại mandolin được sử dụng phổ biến nhất là mandolin dáng A (A-style) và mandolin dáng F (F-style). Tuy nhiên, đôi khi bạn vẫn có thể bắt gặp những chiếc mandolin lưng tròn cổ điển (bowl-back mandolin), còn được gọi là mandolin Napoli (Neapolitan mandolin).

Mandolin Napoli còn có một số tên gọi khác như tater bug, watermelon hay blowback. Loại đàn này có thiết kế phần lưng tròn đặc trưng, mang đến âm thanh cổ điển và ấm áp, thường được sử dụng trong nhạc cổ điển và dân gian châu Âu.

Mandolin dáng A (A-style Mandolin)

Mandolin dáng A có hình dạng giống chữ “A”, cũng có thể được mô tả là dáng quả lê hoặc giọt nước. Thiết kế này giúp thân đàn trở nên gọn gàng, thanh thoát và có phần tương tự như một cây guitar mini. Nhờ thiết kế đơn giản, mandolin dáng A dễ ôm sát vào người, mang đến sự thoải mái khi chơi, đặc biệt phù hợp với những người mới bắt đầu.

Mandolin dáng A này đã xuất hiện từ khi nhạc cụ này ra đời, nhưng thiết kế đã trải qua nhiều thay đổi theo thời gian. Phiên bản hiện đại của mandolin dáng A được hãng Gibson cải tiến sau Paris World Fair năm 1892, thời điểm mà đàn mandolin đạt đến đỉnh cao về độ phổ biến. Ngày nay, mandolin dáng A thường được sử dụng trong nhạc dân gian (folk music) nhờ âm thanh trong trẻo và ấm áp, phù hợp với giai điệu mộc mạc, truyền thống.

Mandolin Dáng F (F-style Mandolin)

So với mandolin dáng A, mandolin dáng F có thiết kế phức tạp và cầu kỳ hơn. Kiểu dáng này lấy cảm hứng từ phong cách Florentine, cũng chính là nguồn gốc của cái tên “F-style”. Không giống như mandolin dáng A xuất hiện từ những ngày đầu, mandolin dáng F được hãng Gibson thiết kế vào đầu những năm 1900 như một nhạc cụ dây cao cấp. Thiết kế này kết hợp âm thanh truyền thống của mandolin với một số cải tiến hiện đại như mặt lưng phẳng và họa tiết xoắn cuộn (scrollwork) đặc trưng.

Mandolin dáng F có hai lỗ cộng hưởng hình chữ F (f-holes), giúp tạo ra âm thanh vang và sắc nét hơn. Chính vì vậy, loại đàn này được các nghệ sĩ chuyên nghiệp chơi dòng nhạc bluegrass và roots music ưa chuộng.

Cách chơi mandolin dáng F hiệu quả nhất là đặt đàn trên đùi khi ngồi, giúp cố định đàn một cách chắc chắn mà không cần tốn quá nhiều lực giữ. Điều này mang lại sự thoải mái và ổn định khi biểu diễn, đặc biệt là trong những bản nhạc có tiết tấu nhanh đặc trưng của dòng bluegrass.

Mandolin Napoli (Neapolitan Mandolin)

Mandolin Napoli, còn được gọi là mandolin lưng tròn (bowl-back mandolin), có thể dễ dàng nhận diện nhờ phần lưng cong đặc trưng, trông như một chiếc bát úp. Đây chính là hình dáng nguyên bản của đàn mandolin, và trong hầu hết các bộ phim, mandolin thường được khắc họa theo kiểu dáng này và trở thành hình ảnh biểu tượng của đàn mandolin.

Các mẫu mandolin hiện đại ngày nay đều được phát triển từ thiết kế của mandolin Napoli. Loại đàn này nổi bật với âm thanh ấm, sâu và có độ vang tốt, rất phù hợp với nhạc cổ điển và dân gian châu Âu. Tuy nhiên, theo thời gian, mandolin lưng tròn ngày càng trở nên hiếm hoi do sự phổ biến của các mẫu mandolin hiện đại có thiết kế phẳng và dễ chơi hơn.

Octave Mandolin

Octave mandolin thực chất là một phiên bản lớn hơn của đàn mandolin tiêu chuẩn. Loại đàn này vẫn có bốn cặp dây và có thể được chỉnh theo cùng một cao độ như mandolin thông thường, nhưng thấp hơn một quãng tám.

Kích thước của octave mandolin có thể khác nhau, nhưng tiêu chuẩn thường rơi vào khoảng 21 inch (53 cm). Một số mẫu có độ dài từ 19 inch (48 cm) đến 25 inch (63 cm). Về cấu trúc, octave mandolin vẫn giữ nguyên thiết kế giống như mandolin tiêu chuẩn và có thể được chế tác theo cả hai kiểu A-style và F-style.

Do có độ dài scale dài hơn, khoảng cách giữa các phím đàn cũng lớn hơn, khiến vị trí ngón tay khi bấm hợp âm bị kéo giãn (một ngón tay bấm hai phím). Để chơi thoải mái hơn, người chơi thường áp dụng cách đặt ngón tay giống như guitar (một ngón tay bấm một phím), giúp di chuyển linh hoạt và dễ dàng hơn khi chơi các giai điệu phức tạp.

Mandola

Mandola được xem là tổ tiên của đàn mandolin và hiện nay ít phổ biến hơn so với các dòng mandolin hiện đại. Đàn có độ dài scale khoảng 16.5 inch (42 cm) và được lên dây theo thứ tự C-C-G-G-D-D-A-A. Về kích thước, mandola nằm giữa mandolin tiêu chuẩn và octave mandolin, tạo ra âm thanh trầm hơn mandolin nhưng vẫn giữ được sự linh hoạt trong lối chơi.

Một điểm thú vị là các thế bấm hợp âm trên mandolin vẫn có thể áp dụng trên mandola, nhưng âm thanh sẽ được chuyển đổi sang hợp âm khác. Ví dụ, nếu bạn bấm thế tay để tạo hợp âm G trên mandolin, thì trên mandola, hợp âm đó sẽ trở thành C. Điều này có thể gây bỡ ngỡ lúc đầu, nhưng khi làm quen với cách dịch hợp âm, bạn sẽ dễ dàng kiểm soát và tận dụng tối đa khả năng chơi đàn của mình.

Bouzouki

Bouzouki có thiết kế tương tự như octave mandolin, và trong nhiều cửa hàng nhạc cụ, bất kỳ nhạc cụ nào có kiểu dáng giống octave mandolin với độ dài trên 58 cm (23 inch) đều có thể được gọi là bouzouki.

Giống như octave mandolin, bouzouki được lên dây thấp hơn mandolin một quãng tám theo thứ tự G-D-A-E. Tuy nhiên, điểm khác biệt chính là hai cặp dây bass (G và D) thường được chỉnh lệch quãng tám, tương tự như cách lên dây của guitar 12 dây, giúp tạo ra âm thanh dày, phong phú và cộng hưởng mạnh mẽ hơn.

Vì bouzouki có cần đàn dài hơn, cách bấm phím cũng gần giống với guitar hơn là mandolin, một ngón tay bấm một phím thay vì một ngón tay bấm hai phím như trên mandolin tiêu chuẩn. Điều này giúp người chơi guitar dễ làm quen với bouzouki hơn, đồng thời mang lại sự linh hoạt khi chơi các giai điệu phức tạp.

Mandocello

Mandocello là thành viên lớn nhất trong họ đàn mandolin, với độ dài scale trung bình khoảng 25 inch (63 cm). Đàn được lên dây theo thứ tự C-G-D-A, thấp hơn mandola một quãng tám. Nếu xét theo mối quan hệ giữa các loại mandolin, mandocello đối với mandola giống như octave mandolin đối với mandolin tiêu chuẩn.

Tại Mỹ, đôi khi octave mandolin bị gọi nhầm thành mandola, điều này có thể gây nhầm lẫn cho người chơi khi tìm kiếm hoặc lựa chọn nhạc cụ phù hợp.

Do cần đàn dài và khoảng cách phím lớn hơn, việc sử dụng kỹ thuật bấm phím kiểu mandolin (một ngón tay bấm hai phím) trở nên khó khăn. Vì vậy, người chơi thường áp dụng kỹ thuật bấm phím giống guitar (một ngón tay bấm một phím) để giúp việc chơi đàn trở nên thoải mái và linh hoạt hơn.

Các loại đàn mandolin và thể loại nhạc phù hợp

Mỗi loại đàn mandolin được chế tác theo phong cách khác nhau, dẫn đến âm sắc đặc trưng riêng biệt. Vì vậy, từng dòng mandolin sẽ phù hợp với một số thể loại nhạc nhất định. Chẳng hạn, một cây mandolin lý tưởng cho nhạc cổ điển có thể sẽ không phát huy tốt trong nhạc bluegrass.

Mandolin F-Style – Dành cho nhạc Bluegrass

Mandolin F-style, do Gibson thiết kế vào những năm 1900, có phần mặt đàn và lưng được chạm khắc tỉ mỉ, kết hợp với hệ thống lỗ cộng hưởng hình chữ F giúp tạo ra âm thanh mạnh mẽ và sắc nét. Nhờ âm thanh đặc trưng này, F-style trở thành lựa chọn hàng đầu của các nghệ sĩ chơi nhạc bluegrass. Ngoài ra, dòng đàn này có độ dài scale lớn hơn và nhiều phím đàn hơn, giúp bạn dễ dàng thực hiện các kỹ thuật phức tạp ở phần cần đàn trên.

Mandolin lỗ cộng hưởng hình Oval – Phù hợp với Jazz và nhạc truyền thống

Mandolin có thiết kế mặt đàn cong và lỗ cộng hưởng hình oval tạo ra âm thanh ngọt ngào, ấm áp hơn so với đàn có lỗ cộng hưởng hình chữ F. Vì vậy, dòng mandolin này rất được các nghệ sĩ nhạc jazz và nhạc truyền thống ưa chuộng.

Mandolin lưng tròn (Bowl-Back) – Dành cho nhạc cổ điển và dân gian

Mandolin lưng tròn (hay còn gọi madoli hộp) đã được sử dụng trong hàng thế kỷ để chơi nhạc cổ điển và các bài hát dân gian. Đàn có âm thanh tinh tế, nhẹ nhàng, rất thích hợp với những giai điệu trữ tình, sâu lắng. Mặc dù dần mai một tại Mỹ, loại đàn này vẫn phổ biến ở nhiều quốc gia châu Âu.

Mandolin lưng phẳng (Flat-Back) – Đa dạng trong dòng nhạc dân gian và jazz

Mandolin lưng phẳng (hay còn gọi mandolin tấm), xuất hiện vào đầu thế kỷ 20, có lỗ cộng hưởng tròn hoặc oval và tạo ra âm thanh tương tự guitar acoustic. Dòng mandolin này rất phù hợp với nhạc dân gian Anh, Ireland, Brazil. Ngoài ra, nó cũng được sử dụng trong jazz, country và nhạc cổ điển.

Mandolin A-Style – Lựa chọn ưu tiên cho nhạc Celtic và Old-Time

Các nghệ sĩ chơi nhạc Celtic và Old-time thường chọn mandolin A-style với lỗ cộng hưởng hình oval. Điều này xuất phát từ việc nhạc Celtic không đòi hỏi nhiều về nhịp điệu mạnh mẽ, thay vào đó, âm thanh của mandolin sẽ được hòa quyện và bổ trợ bởi các nhạc cụ khác như guitar.

Mandola – Lựa chọn hoàn hảo cho âm thanh trầm ấm

Nếu bạn muốn một chất âm trầm và ấm, thì mandola sẽ là sự lựa chọn hợp lý. Mandola có kích thước lớn hơn mandolin tiêu chuẩn, với độ dài scale trung bình khoảng 16 inch (40cm). Đàn được lên dây thấp hơn mandolin một quãng năm, giúp tạo ra âm thanh sâu hơn, đầy đặn hơn, phù hợp với những bản nhạc trầm lắng, giàu cảm xúc.

Loại đàn mandolin nào dễ học nhất?

Nếu bạn là người mới bắt đầu, việc lựa chọn một cây mandolin đơn giản, dễ chơi sẽ giúp quá trình học tập trở nên dễ dàng và thú vị hơn. So với các nhạc cụ dây khác như guitar hay violin, mandolin dễ làm quen hơn nhờ vào kích thước nhỏ gọn và thiết kế đơn giản. Ngoài ra, đàn cũng nhẹ và dễ mang theo, thuận tiện cho việc luyện tập ở nhiều không gian khác nhau.

Tuy nhiên, trong họ đàn mandolin, một số dòng đàn sẽ phù hợp với người mới hơn những dòng khác. Để tránh sự phức tạp không cần thiết, mandolin A-style là lựa chọn tốt nhất dành cho người mới học.

Vì sao nên chọn mandolin A-style khi mới bắt đầu?

– Thiết kế đơn giản: Không có nhiều chi tiết trang trí phức tạp, giúp bạn tập trung vào việc luyện tập.

– Dễ cầm nắm: Với phần lưng phẳng và kiểu dáng nhỏ gọn, A-style thoải mái khi chơi cả khi đứng lẫn khi ngồi. Trong khi đó, F-style thường phù hợp với tư thế ngồi hơn.

– Nhiều lựa chọn trên thị trường: Mandolin A-style rất phổ biến, có nhiều mẫu mã với mức giá đa dạng, phù hợp với nhu cầu và ngân sách của người mới học.

Nếu bạn có vóc dáng nhỏ, hãy chọn một cây mandolin A-style có kích thước phù hợp, giúp bạn cầm đàn và bấm hợp âm thoải mái hơn. Việc chọn đúng loại đàn sẽ giúp bạn có trải nghiệm học tập dễ chịu và tạo động lực để tiếp tục học nhạc.

Loại đàn mandolin nào đắt nhất?

Giá của đàn mandolin phụ thuộc vào thiết kế, chất liệu và độ phức tạp trong gia công. Trong số các loại mandolin phổ biến, đàn mandolin Neapolitan (bowl-back) có giá thành cao nhất do yêu cầu chế tác tỉ mỉ và cấu trúc lưng tròn phức tạp.

Tuy nhiên, nếu xét riêng giữa mandolin A-style và F-style, thì F-style có giá cao hơn.

Vì sao F-style đắt hơn A-style?

– Thiết kế cầu kỳ hơn: F-style (Florentine mandolin) có hoa văn tinh xảo, phần thân được chế tác thêm cuộn xoắn (scroll) và điểm nhấn ở hai bên, làm tăng giá trị thẩm mỹ.

– Quá trình sản xuất phức tạp: So với A-style có thiết kế tối giản, F-style yêu cầu tay nghề cao hơn trong khâu chế tác, làm tăng giá thành sản phẩm.

– Ưu tiên của các nghệ sĩ chuyên nghiệp: Dù âm thanh của hai loại mandolin này không có quá nhiều khác biệt, nhưng các nghệ sĩ chuyên nghiệp thường chuộng F-style vì kiểu dáng sang trọng và cảm giác chơi đàn tốt hơn.

Nếu bạn đang tìm kiếm một chiếc mandolin với giá hợp lý để bắt đầu, A-style là lựa chọn tối ưu. Nhưng nếu bạn ưu tiên thẩm mỹ, phong cách và muốn đầu tư lâu dài, F-style sẽ là một lựa chọn đáng giá.

Loại đàn mandolin nào có giá rẻ nhất?

Nếu bạn mới bắt đầu chơi mandolin, việc chọn một cây đàn có giá cả phải chăng nhưng vẫn đảm bảo chất lượng là điều quan trọng. Mandolin A-style chính là lựa chọn tốt cho người mới học, không chỉ vì dễ chơi, dễ học mà còn bởi giá thành rất hợp lý.

Vì sao A-style là loại mandolin rẻ nhất?

– Thiết kế đơn giản, ít chi tiết phức tạp, giúp giảm chi phí sản xuất.

– Dễ tiếp cận, có nhiều lựa chọn phù hợp với ngân sách của người mới bắt đầu.

– Vẫn đảm bảo chất lượng âm thanh tốt mà không cần đầu tư quá nhiều tiền.

Ví dụ, với ngân sách khoảng 8 triệu, bạn hoàn toàn có thể mua được một cây A-style mandolin chất lượng tốt, đủ để luyện tập và biểu diễn cơ bản.

Lưu ý khi mua mandolin giá rẻ

Dù không muốn chi quá nhiều tiền cho cây đàn đầu tiên, nhưng bạn cũng không nên chọn những sản phẩm kém chất lượng. Một cây mandolin tốt sẽ giúp bạn có trải nghiệm chơi đàn thú vị hơn và duy trì động lực luyện tập. Vì vậy, hãy tìm kiếm đàn của các thương hiệu uy tín và kiểm tra kỹ chất lượng trước khi mua.

Kết luận

Việc chọn kích thước đàn mandolin phù hợp sẽ giúp bạn chơi thoải mái và đạt hiệu quả tốt nhất. Nếu bạn là người mới, A-style mandolin là lựa chọn lý tưởng nhờ thiết kế đơn giản và giá cả phải chăng. Trong khi đó, F-style mandolin phù hợp với dòng nhạc bluegrass, còn bowl-back mandolin thích hợp cho nhạc cổ điển.

Hy vọng bài viết này giúp bạn hiểu rõ hơn về kích thước đàn mandolin. Nếu cần tư vấn, hãy liên hệ Việt Thanh Music Center để được hỗ trợ! Đừng ngần ngại để lại bình luận nhé!

>> Xem thêm các mẫu đàn mandolin Eastman bán chạy tại Việt Thanh